Troszeczkę historii

W okresie międzywojennym zaczęto pracować nad użyciem fal radiowych w celu lokalizacji obiektów. Prym w tej dziedzinie wiedli Amerykanie, Brytyjczycy i Niemcy. W Niemczech największe postępy osiągnął właściciel firmy 'Gema' dr Rudolf Kühnhold.
W październiku 1934r. zaprezentował on swój aparat radiolokacyjny delegacji Kriegsmarine. Tak, tylko Kriegsmarine, ponieważ zamysłem doktora było, iż jego urządzenie służyć będzie do wykrywania statków i okrętów. Pokaz przebiegł pomyślnie, marynarka wystosowała sumę 70 tyś. marek na dalsze badania, lecz poza tym nie pokazała większego zainteresowania. Podczas prezentacji zdarzyło się zaskakujące wydarzenie -, przez przypadek w zasięg fal dostał się również przelatujący samolot. Urządzenie odnotowało jego obecność. Po tym rozszerzono zasięg prac o urządzenie pozwalające wykrywać obiekty również w powietrzu.

W tym samym czasie nad tym tematem pracowały również firmy 'Telefunken' i 'Lorens'. Prototyp radaru zaprojektowany przez te firmy mógł wykrywać obiekty w powietrzu z dystansu 40-70km. Urządzenie to pierwowzorem radarów 'Freya'.
Pierwszy egzemplarz radaru 'Freya' (A1 'Freya') weszły do służby na końcu 1938r. W chwili wybuchu drugiej wojny na wyposażeniu Niemców było już 8 urządzeń tego typu. Urządzenia te rozlokowano przy wybrzeżach i bardzo szybko pokazały swe zalety; np. 18 XII 1939r., stacje rozmieszczone na wyspach Helgoland i Wangerooge w dużej mierze zapobiegły zniszczeniu bazy morskiej w Wilhelmshafen - w porę wykryły trzy formacje zbliżających się angielskich 'Wellingtonów'. Zaalarmowane niemieckie myśliwce zestrzeliły 34 bombowce RAF-u.

Szanse na polepszenie swej skuteczności dzięki radarom zauważyli przeciwlotnicy. Na początku myślano, iż załogom FLAK-ów pomóc może 'Freya', lecz jej wiązka była zbyt mało dokładna by pomóc w kierowaniu ognia artylerii plot. Z pomocą przyszła firma 'Lorenz' ze swą stacją FuMG 38L 'Kurfürst'. Ostatnim urządzeniem z tej serii był FuMG 40L 'Kurmark'.

Przełomu dokonał 'Telefunken'. Pierwszym doświadczalnym urządzeniem była stacja A3 "Darmstadt", która była pierwowzorem dla późniejszych stacji typu "Meinz" i "Mannheim". Tu po raz pierwszy zrezygnowano ze szkieletowych anten na korzyść mniejszej, zintegrowanej, parabolicznej anteny o średnicy 3 metrów. W końcu 'Telefunken' wypuścił prototyp FuMG 39 T, który stał się najbardziej udaną konstrukcją radaru plot. w II w.św. Jesienią 1939r. ruszyła seryjna produkcja radaru FuMG 62 "Würzburg", który wraz ze swymi ulepszonymi wersjami stał się podstawowym radarem FLAK'u.

Dla podniesienia skuteczności pracy radarów w wykrywaniu i śledzeniu obcych samolotów zaczęto konstruować systemy radarowe działające w oparciu o większą liczbę stacji radarowych. W 1941r. zaczęto eksperymenty z dwoma stacjami 'Freya'. Obserwacja wyników obu radarów służyła do naprowadzania nocnych myśliwców na obserwowany/-e samolot/-y wroga (jeden radar śledził myśliwce, drugi wroga). Metoda ta nosiła nazwę 'Erstling'. Od 1942r., ten sposób śledzenia przejęły 'Würzburg' (jak opisane wyżej z rysunkami), a metoda ta nosiła nazwę 'Himmelbett'.

Później na bazie modelu 'Würzburg D' zbudowano większy radar - po 'Frei', naszego drugiego bohatera - 'Würzburg-Riese'. Tu antena miał już średnicę 7,5m. 'W-R' stawiane były na betonowych, sześciokątnych podstawach, które właśnie możemy oglądać m.in. przy Ustroniu Morskim. System radarowy 'W-R' plus 'Freya' był systemem stosowanym przez Niemców najczęściej.

Niemcy byli autorami również takich radarów jak gigantyczny Wassermann (antena o wys. 50 m, zasięg do 300 km!), Mammut czy Jagdschloss - ten ostatni wyposażony w panoramiczny ekran zobrazowania sytuacji powietrznej (tzw. PPI)...

* * *

... no tak. temat ten jest szeroki i by go opisać, powstać mogłaby całkowicie niezależna strona ale na nasze potrzeby - by zrozumieć działanie takich stacji ten tekst powinien być wystarczający. Jeśli kogoś z Was temat ten zainteresował, zapraszamy do literatury i do netu gdzie również jest dużo informacji na ten temat ... a potem w teren na poszukiwania pozostałości po tych strasznie ciekawych urządzeniach :). 

Niestety, jeśli chodzi o niemieckie stacje radarowe, Polska wydaje się być pustkowiem w porównaniu z Europą Zachodnią. A co za tym idzie, każde ślady urządzeń radarowych w naszym kraju wydają się dla nas droższe i sprawiają niesamowitą satysfakcję :) Ale czy jest to faktycznie aż takie pustkowie jak się powszechnie sądzi? Ile takich śladów można odnaleźć dzisiaj? O tym, jak jest naprawdę, przekonają nas w nieodległej przyszłości nasi trójmiejscy koledzy - Alkali i Beaviso, których domowe archiwa skrywają fotki niejednej "krajowej" podstawy W-R, Freyi, a nawet... Wassermannów!